बाजेको पात्रो - हाम्रो राशिफलEN
शिव र सती

दक्षका छोरी र सतीको जन्म

तेत्तीस कोटि छोरीको विवाह, सतीलाई रोकिएको र शिवको अपमान

आठ प्रजापतिमध्ये जेठा दक्ष प्रजापति र उनकी पतिव्रता पत्नी वीरणीकी पहिलो छोरी जन्मिइन्। वसिष्ठ लगायत ऋषि र ज्योतिषीहरूले उनको नाम सती राखे। त्यसपछि वीरणीबाट तेत्तीस कोटि छोरी जन्मिए। छोरीहरू ठूला भएपछि देवता, ऋषि, यक्ष, गन्धर्व, किन्नर र दिक्पालहरू भेला भए र दक्षका छोरीसँग विवाह गर्ने निधो गरे। उनीहरूले नारदलाई दक्षकहाँ पठाए।

दक्षले सबै छोरी दिन मन्जुर गरे, तर जेठी सतीलाई दिन मानेनन्। उनले सोचे — मेरो छोरा छैन, सती घरमै बसिन् भने मेरो सम्पत्ति र घरको रक्षा हुन्छ। तोकिएको दिन देवताहरू आए र दक्षले नारदको व्यवस्थाअनुसार सबै छोरीको कन्यादान गरे। देवताहरू खुसी हुँदै आफ्ना दुलही लिएर गए। कैलासपति शिवलाई भने कसैले बोलाएनन्। ध्यान गरेर हेर्दा उनले थाहा पाए कि सती अझै अविवाहित छिन्, र उनी आफैँ दक्षको घर गए।

तेत्तीस कोटि छोरीको विवाह, सतीलाई रोकिएको र शिवको अपमान

शिव आउँदै गरेको देखेर दक्षले झ्यालबाटै गिज्याए — “शरीरभरि खरानी, घाँटीमा सर्प, बाघको छाला, गोरु वाहन, भाङ र भूतप्रेतको सङ्गत! यस्तो मानिसलाई म छोरी दिन्छु?” यति भनेर उनले शिवलाई फर्काइदिए। अपमानित शिव केही नबोली विष्णुको वैकुण्ठ गए। विष्णुले उनलाई आदरपूर्वक राखे र सबै कुरा सुने। “चिन्ता नगर्नुहोस्, सती तपाईंकै हुनेछिन्,” विष्णुले वचन दिए।

संस्कृत श्लोक
अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च।
निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी॥
— भगवद्गीता १२.१३

जसले कुनै प्राणीलाई द्वेष गर्दैन, जो सबैको मित्र र दयालु छ, जसमा “मेरो” भन्ने मोह र अहङ्कार छैन, जो सुख-दुःखमा समान रहन्छ र क्षमाशील छ (त्यो भक्त मलाई प्रिय छ)।

विष्णुले एउटा उपाय निकाले। उनी बूढो तपस्वीको भेष धरेर दक्षको घरमा भिक्षा माग्न गए र भने — “मलाई खाली हात फर्काइयो भने म दिने र लिने दुवैलाई श्राप दिन्छु।” दक्ष डराए र तपस्वीले मागेको कुरा दिने वचन दिए। विष्णुले मनमनै योजना बनाए — विवाहको बेला दक्षको ध्यान अन्तै मोडेर सतीको हात शिवको हातमा पार्ने। उनी शिवकहाँ फर्के र सबै मिलेको खबर दिए। शुभ साइतमा आउने वाचा गरेर शिव खुसी हुँदै कैलास फर्के।

Read in English