बाजेको पात्रो - हाम्रो राशिफलEN
शिव र सती

सतीको शव बोकेर महादेव

दक्षको सजाय, बोकाको टाउको, र सतीको शव बोकेर पृथ्वीभरि घुमेका महादेव

विष्णु युद्धबाट हटेपछि बाँकी देवता, यक्ष र गन्धर्वहरू दशै दिशातिर भागे। वीरभद्रले दक्षको टुप्पी समातेर भुइँमा पछारे र भने — “महादेवको अपमान गरेर आफ्नै छोरीको मृत्युको कारण बनिस्।” त्यसपछि उनले दक्षको शिर काटेर यज्ञकै आगोमा आहुति दिए। नन्दी, भृङ्गी, योगिनी र महाकालीले वीरभद्रको पराक्रमको जयजयकार गरे।

पतिको शिर जलेको देखेर वीरणी बेहोस भइन्। होस आएपछि उनले वीरभद्रसँग बिन्ती गरिन् — “मलाई विधवा नबनाउनुहोस्। आफ्नै सृष्टि नाश गर्नु ठीक होइन; ब्रह्मा, विष्णु, महेश सबै तपाईंबाटै हुन्।” आकाशबाट फूल बर्सियो र आकाशवाणी भयो — वीरणीका लागि दक्षलाई फेरि जिउँदो पार। वीरभद्रले सोचे — जगत्पतिको निन्दा गर्ने त पशुसमान हो। उनले यज्ञमा बलि दिइएको बोकाको टाउको ल्याएर दक्षको शरीरमा जोडिदिए र दक्ष फेरि बाँचे। वीरणी सन्तुष्ट भएर घर फर्किन्।

दक्षको सजाय, बोकाको टाउको, र सतीको शव बोकेर पृथ्वीभरि घुमेका महादेव

वीरभद्र र महाकालीले यज्ञ पूरै नष्ट गरेर कैलास फर्के र महादेवलाई खबर दिए। प्रसन्न महादेवले दुवैलाई आफ्नै शरीरमा समाहित गरे। त्यसपछि उनी आफैँ यज्ञस्थल गए। यज्ञकुण्डमा सतीको शरीर देखेर उनी बेहोस भए। होस आएपछि उनी सतीको सेवा सम्झेर विलाप गर्न थाले — “म नै तिम्रो मृत्युको कारण भएँ।” पहिले ब्रह्माको यज्ञमा दक्ष आउँदा सबै उठे पनि शिव नउठेकाले दक्षले त्यसलाई अपमान ठानेका थिए; त्यही रिस यहाँसम्म आइपुगेको थियो।

संस्कृत श्लोक
ॐ त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्।
उर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय मामृतात्॥
— ऋग्वेद ७.५९.१२ (महामृत्युञ्जय मन्त्र)

हामी सुगन्धित र पोषण बढाउने तीन नेत्र भएका शिवको पूजा गर्छौँ। जसरी पाकेको काँक्रो आफैँ लहराबाट छुट्छ, त्यसरी नै हामीलाई मृत्युको बन्धनबाट छुटाऊ, अमृतबाट होइन।

शोकमा डुबेका महादेवले सतीको शव काँधमा बोके र बहुलाझैँ पृथ्वीभरि घुम्न थाले। उनले बोकेकाले सतीको शरीर न कुहियो न गनायो; उनी निदाएझैँ देखिन्थिन्। महादेवको यो शोकले सारा संसार काँप्न थाल्यो। अब के होला भन्ने चिन्तामा देवताहरू पर्न थाले — यसको कथा अर्को अध्यायमा आउँछ।

Read in English