शिवशर्माको परलोक र नवराजको जन्म
आमाबुबाको मृत्यु, जङ्गलमा चोरी, चन्द्रज्योति नगरको झुपडी, नवराजको जन्म र बाबुको खोजी
छोरी गएको हेर्न शिवभट्ट र सती एउटा रूखमा चढे। हाँगा भाँचियो र दुवै खसेर बिते। महादेवका दूतले उनीहरूलाई कैलास लगे र उनीहरू शिवका पार्षद भए। उता गर्भवती गोमा र शिवशर्मा डोलेहरूसँग वन, पहाड र रूखका नाम सोध्दै यात्रा गर्दै थिए। साँझ एउटा सुन्दर वनमा पोखरीछेउ बास बसे। रातमा श्रापको प्रभावले चोरहरूले उनीहरूको सबै सामान र गोमाका गहना लगे। डोलेहरूले माफी मागे र घर फर्के।
दुवैले जङ्गली फलफूल खाँदै ठूलो पहाड पार गरे। भोकले थाकेकी गोमालाई शिवशर्माले सहारा दिँदै डोर्याए। अन्त्यमा उनीहरू चन्द्रज्योति नगरको छेउमा पुगे र एउटा परालको झुपडी भेटे। जाला र धूलो देखेर गोमा रोइन्, तर फेरि सफा गर्न थालिन्। शिवशर्माले भने — “गर्भका संस्कारका लागि केही सामग्री चाहिन्छ। म माग्न जान्छु र एक महिनामा फर्किन्छु। आवश्यक परे चन्द्रज्योतिका यजमानसँग माग्नू।” गोमाले नचाहँदा पनि मानिन्।
शिवशर्मा गङ्गा किनारको एउटा आश्रम पुगे, जहाँ एक वृद्ध ब्राह्मण दम्पतीले उनलाई फलफूल दिए। थप फल टिप्न उनी रूखमा चढे, हाँगा भाँचियो र उनी खसेर बिते। उनको आत्मा शिवरूप भएर कैलास पुग्यो। पार्वतीले शिवलाई गोमालाई यसरी एक्लै छोडेकोमा गुनासो गरिन्। शिवले भने — “गोमा सुखी हुनेछिन्; भक्तले कहिलेकाहीँ यस्तो परीक्षा पार गर्नुपर्छ।” उता गोमाले चन्द्रज्योतिमा मागेर संस्कार पूरा गरिन् र राजलक्षण भएका छोरा जन्माइन्। ब्राह्मणहरूले उनको नाम नवराज राखे र उनी राजा हुने भविष्यवाणी गरे।
न जायते म्रियते वा कदाचिन्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमाने शरीरे॥आत्मा न कहिल्यै जन्मन्छ न मर्छ। यो कुनै समय उत्पन्न भएर फेरि नहुने पनि होइन। यो अजन्मा, नित्य, शाश्वत र प्राचीन छ; शरीर मारिँदा पनि यो मारिँदैन।
गोमाले अरूको घरमा जाँतो पिसेर र चर्खा कातेर नवराजलाई हुर्काइन्। यजमानहरूको सहयोगमा उनको छेवर, व्रतबन्ध र वेद-पुराणको शिक्षा भयो, र वरुणपुरका अग्निस्वामीकी छोरी चन्द्रावतीसँग उनको विवाह भयो। एक दिन साथीहरूले नवराजलाई “बाबु नभएको” भनेर गिज्याए। आमाले बुबा शिवशर्मा जन्मनुअघि नै माग्न गएर कहिल्यै नफर्केको बताइन्। नवराजले भने — “पितृको उद्धार गर्नु छोराको पहिलो धर्म हो।” आमाले रोक्न खोजे पनि उनी पत्नीलाई आमाकहाँ छोडेर निस्के। गङ्गाको आश्रममा वृद्ध दम्पतीबाट बुबाको मृत्युको खबर पाए, रूखमुनि हड्डी भेटे, श्राद्ध गरेर गङ्गामा सेलाए, र केही कमाउन एक राजाको सेवामा बसे।