३८ भाग · नेपाली र अङ्ग्रेजी
महाभारत: कुरुक्षेत्रका १८ दिन
सुरुवातदेखि अन्त्यसम्म ३८ भागमा: युद्धको पृष्ठभूमि, अठार दिनका ३६ मुख्य घटना र युद्धपछिको कथा — बीचबीचमा संस्कृत श्लोक, अर्थ र व्याख्यासहित।
भाग १ बाट पढ्नुहोस् →सुरुवात
दिन १
- २पहिलो दिन: अर्जुनको दुविधा र गीताको उपदेशयुद्ध सुरु हुनुअघि नै अर्जुनले धनु राखिदिए; कृष्णले गीता सुनाए
- ३पहिलो दिन: आशीर्वाद, युयुत्सु र युद्धको सुरुवातयुधिष्ठिरले शत्रुपक्षका गुरुजनको आशीर्वाद लिए; विराटका दुई छोरा मारिए
दिन २
- ४दोस्रो दिन: क्रौञ्च व्यूह र अर्जुन–भीष्मको भिडन्तधृष्टद्युम्नले पाण्डव सेना क्रौञ्च व्यूहमा सजाए; अर्जुनले भीष्मलाई रोके
- ५दोस्रो दिन: भीमले कलिङ्ग सेना ध्वस्त पारेकलिङ्गका राजा श्रुतायु र राजकुमारहरू भीमको गदाबाट ढले
दिन ३
- ६तेस्रो दिन: दुर्योधन मूर्च्छित, भीष्ममाथि आरोपभीमको बाणले दुर्योधन बेहोस भए; रिसाएका दुर्योधनले भीष्मलाई दोष दिए
- ७तेस्रो दिन: कृष्णले सुदर्शन चक्र उठाएअर्जुन नरम भएर लडेको देखी हतियार नउठाउने वचन दिएका कृष्ण आफैँ भीष्मतर्फ दौडिए
दिन ४
- ८चौथो दिन: भीमले धृतराष्ट्रका आठ छोरा मारेभीम घाइते भए पनि रोकिएनन्; घटोत्कचले कौरव सेनामा त्रास फैलाए
- ९चौथो दिन: भीष्मले दुर्योधनलाई कृष्णको महिमा सुनाएरातिको शिविरमा भीष्मले भने — नर र नारायणविरुद्ध कोही जित्न सक्दैन
दिन ५
- १०पाँचौँ दिन: मकर व्यूह र श्येन व्यूहभीष्मको मकर व्यूहविरुद्ध पाण्डवको श्येन (बाज) व्यूह; भीम र भीष्मको भिडन्त
- ११पाँचौँ दिन: सात्यकिका दश छोरा मारिएभूरिश्रवाले सात्यकिका दश छोरालाई एकैपटक मारे; पिताको शोक युद्धभूमिमै
दिन ६
- १२छैटौँ दिन: भीम एक्लै शत्रु सेनाभित्रभीम कौरव सेनाको बीचमा पसे; धृष्टद्युम्नको प्रमोहन अस्त्र र द्रोणको प्रज्ञास्त्र
- १३छैटौँ दिन: अभिमन्युको उद्धार र भीष्मको करुणाअभिमन्यु र द्रौपदीपुत्रले भीमलाई बचाए; घाइते दुर्योधनको घाउ भीष्मले औषधिले निको पारे
दिन ७
- १४सातौँ दिन: मण्डल व्यूह र वज्र व्यूहभीष्मको मण्डल व्यूहविरुद्ध पाण्डवको वज्र व्यूह; इरावानले अवन्तीका राजकुमारहरूलाई हराए
- १५सातौँ दिन: मामा शल्यविरुद्ध नकुल–सहदेवछलले कौरवतर्फ पुगेका मामा शल्यसँग भान्जाहरूको युद्ध
दिन ८
- १६आठौँ दिन: इरावानको बलिदानअर्जुनपुत्र इरावानले शकुनिका भाइहरूलाई ढाले, तर राक्षस अलम्बुषको हातबाट मारिए
- १७आठौँ दिन: भीमले थप आठ कौरव ढालेभीमको प्रतिज्ञा अघि बढ्यो; घटोत्कचको गर्जनले कौरव शिविर थर्कियो
दिन ९
- १८नवौँ दिन: भीष्मको प्रलय र कृष्णको क्रोधभीष्मले पाण्डव सेनालाई तहसनहस पारे; कृष्ण कोर्रा लिएर रथबाट उत्रिए
- १९नवौँ रात: भीष्मले आफ्नो मृत्युको उपाय बताएपाण्डवहरू पितामहको शिविरमा पुगे; भीष्मले शिखण्डीको कुरा बताए
दिन १०
- २०दसौँ दिन: भीष्मको पतनशिखण्डीलाई अगाडि राखेर अर्जुनले प्रहार गरे; भीष्म बाणको शय्यामा ढले
- २१दसौँ दिन: बाणको तकिया र कर्णसँगको भेटअर्जुनले बाणको तकिया र धर्तीबाट पानी दिए; भीष्मले कर्णलाई उसको जन्मको सत्य बताए
दिन ११
- २२एघारौँ दिन: द्रोण सेनापति, कर्ण युद्धमादुर्योधनको योजना — युधिष्ठिरलाई जिउँदै पक्रने
- २३एघारौँ दिन: अर्जुनले युधिष्ठिरलाई जोगाएद्रोणको आक्रमण असफल; भीम र शल्यबीच भयानक गदायुद्ध
दिन १२
- २४बाह्रौँ दिन: संशप्तकहरूको शपथत्रिगर्त योद्धाहरूले “अर्जुनलाई मार्छौँ वा मर्छौँ” भनी शपथ खाए; सत्यजित् मारिए
- २५बाह्रौँ दिन: भगदत्त र वैष्णवास्त्रभगदत्तको अजेय अस्त्र कृष्णले आफ्नो छातीमा थापे; अर्जुनले भगदत्तलाई ढाले
दिन १३
- २६तेह्रौँ दिन: अभिमन्यु चक्रव्यूहभित्रसोह्र वर्षका अभिमन्यु चक्रव्यूह तोडेर भित्र पसे; जयद्रथले बाँकी पाण्डवलाई रोके
- २७तेह्रौँ दिन: अभिमन्युको वीरगति र अर्जुनको प्रतिज्ञाधेरै महारथीले एकैसाथ घेरेर अभिमन्युलाई मारे; अर्जुनले जयद्रथ वधको शपथ खाए
दिन १४
- २८चौधौँ दिन: जयद्रथ वधसूर्यास्तसँगको दौड; भूरिश्रवाको अन्त्य; कृष्णको मायाले अर्जुनको प्रतिज्ञा पूरा भयो
- २९चौधौँ रात: घटोत्कचको बलिदानरातभरिको युद्ध; कर्णले इन्द्रको वासवी शक्ति घटोत्कचमाथि चलाए
दिन १५
- ३०पन्ध्रौँ दिन: गुरु द्रोणको अन्त्यद्रोणले द्रुपद र विराटलाई मारे; “अश्वत्थामा मारियो” भन्ने खबरपछि द्रोणले हतियार त्यागे
- ३१पन्ध्रौँ दिन: अश्वत्थामाको नारायणास्त्रपिताको मृत्युले क्रोधित अश्वत्थामाले नारायणास्त्र चलाए; कृष्णले सबैलाई हतियार राख्न लगाए
दिन १६
- ३२सोह्रौँ दिन: कर्ण सेनापतिकर्णले नकुललाई हराए तर कुन्तीलाई दिएको वचन सम्झेर छाडिदिए; अश्वत्थामाले पाण्ड्य राजालाई मारे
- ३३सोह्रौँ रात: शल्य कर्णको सारथि बन्न राजीदुर्योधनको बिन्ती; अपमानित महसुस गरेका शल्यले सर्तसहित स्वीकार गरे
दिन १७
- ३४सत्रौँ दिन: भीमको प्रतिज्ञा पूरा — दुःशासनको अन्त्यद्रौपदीको अपमानको बदला; युधिष्ठिर र अर्जुनबीचको तनाव कृष्णले सुल्झाए
- ३५सत्रौँ दिन: कर्ण र अर्जुनको अन्तिम युद्धरथको पाङ्ग्रो धसियो, ब्रह्मास्त्रको मन्त्र बिर्सियो; अर्जुनको अञ्जलिक बाणले कर्ण ढले
दिन १८
- ३६अठारौँ दिन: शल्य र शकुनिको अन्त्ययुधिष्ठिरले शल्यलाई मारे; सहदेवले जुवाका सूत्रधार शकुनिलाई ढाले
- ३७अठारौँ दिन: भीम र दुर्योधनको गदायुद्धतालबाट निस्किएका दुर्योधनले भीमसँग गदायुद्ध गरे; भीमको प्रहारले जाँघ भाँचियो
अन्त्य
महर्षि वेदव्यासको महाभारत (उद्योग, भीष्म, द्रोण, कर्ण, शल्य, सौप्तिक, स्त्री, शान्ति र अन्य पर्व) मा आधारित, बाजेको पात्रोका लागि नयाँ शैलीमा लेखिएको। श्लोकहरू मूल संस्कृत (भगवद्गीता र महाभारत) बाट।